Zabbix 8.0 LTS — بزرگ‌ترین نسخه‌ی Zabbix تا امروز، با تمرکز بر Observability یکپارچه.
شرکت Zabbix در آبان ۱۴۰۵ (اوایل نوامبر ۲۰۲۶) نسخه‌ی Zabbix 8.0 LTS را منتشر کرد. این نسخه ادامه‌ی شاخه‌ی 7.4 است و قابلیت‌هایی را به همراه دارد که Zabbix را از یک ابزار مانیتورینگ زیرساخت به یک پلتفرم Observability کامل نزدیک‌تر می‌کند؛ از پایش عملکرد اپلیکیشن بر پایه‌ی OpenTelemetry گرفته تا پردازش پیچیده‌ی رویدادها و اتصال به عامل‌های هوش مصنوعی.
از آنجا که این نسخه LTS است، طبق چرخه‌ی پشتیبانی Zabbix تا ۳۰ نوامبر ۲۰۲۹ پشتیبانی کامل و تا ۳۰ نوامبر ۲۰۳۱ پشتیبانی محدود دریافت می‌کند. بنابراین برای محیط‌های عملیاتی که به ثبات بلندمدت نیاز دارند، گزینه‌ی اصلی چند سال آینده خواهد بود. در ادامه، مهم‌ترین تغییرات را مرور می‌کنیم.
۱. پایش عملکرد اپلیکیشن (APM) با OpenTelemetry
مهم‌ترین قابلیت جدید Zabbix 8.0، پشتیبانی بومی از OpenTelemetry است. اکنون Zabbix Proxy می‌تواند داده‌های Telemetry (Trace، Metric و Log) را مستقیماً از اپلیکیشن‌ها یا Collectorهای OpenTelemetry از طریق پروتکل OTLP/gRPC دریافت کند.
- داده‌ها در منوی جدید APM در رابط وب نمایش داده می‌شوند و می‌توانید مسیر درخواست‌ها را در سرویس‌های مختلف دنبال کنید.
- نوع آیتم جدید Telemetry query امکان استفاده از این داده‌ها در Trigger، نمودار و Low-level discovery را فراهم می‌کند.
- دسترسی کاربران به بخش APM از طریق User Role و فیلترهای گروه کاربری کنترل می‌شود.
نتیجه‌ی عملی این است که عملکرد اپلیکیشن و وضعیت زیرساخت زیربنایی آن در یک پلتفرم واحد قابل مشاهده است و دیگر برای ریشه‌یابی یک کندی، مجبور نیستید بین چند ابزار جداگانه جابه‌جا شوید.
۲. پشتیبانی از ClickHouse
اکنون می‌توان از ClickHouse به‌عنوان پایگاه‌داده‌ی ذخیره‌ی تاریخچه‌ی مقادیر آیتم‌ها و همچنین منبع داده‌ی Telemetry استفاده کرد. توسعه‌دهندگان Zabbix از بهبود چشمگیر کارایی، مصرف کمتر CPU و I/O دیسک و کاهش فضای ذخیره‌سازی خبر داده‌اند. برای انتقال تاریخچه از MySQL یا PostgreSQL نیز اسکریپت‌های مهاجرت ارائه شده است.
۳. پردازش پیچیده‌ی رویدادها (CEP)
یکی از دغدغه‌های همیشگی تیم‌های مانیتورینگ، سیل هشدارها است؛ مثلاً وقتی یک سوییچ اصلی از دسترس خارج می‌شود و ده‌ها هشدار برای سرورهای پشت آن صادر می‌شود. موتور جدید Complex Event Processing برای حل همین مشکل طراحی شده است:
- گروه‌بندی رویدادهای مرتبط به‌صورت علت (Cause) و نشانه‌ها (Symptoms)
- تعیین طول عمر (TTL) برای رویدادها و محدود کردن تعداد آن‌ها
- هشدار در صورت تکرار بیش از حد یک رویداد، یا رخ ندادن رویدادی که انتظارش می‌رفت
- استفاده از پنجره‌های زمانی Sliding و Tumbling با عملیاتی که هنگام ورود یا خروج رویداد از پنجره اجرا می‌شوند
۴. نوع داده‌ی JSON
آیتم‌ها اکنون می‌توانند نوع داده‌ی بومی JSON داشته باشند که تا ۱۲۸ مگابایت داده را پشتیبانی می‌کند؛ در حالی که پیش‌تر چنین داده‌هایی در آیتم‌های متنی با محدودیت ۶۴ کیلوبایت ذخیره می‌شدند. JSON نامعتبر رد می‌شود و برای استفاده در Trigger باید فیلدهای موردنیاز را با Dependent Item استخراج کنید.
۵. اتصال به هوش مصنوعی با MCP Server
Zabbix 8.0 یک MCP Server رسمی (Model Context Protocol) ارائه می‌دهد که به عامل‌های هوش مصنوعی اجازه می‌دهد داده‌های مانیتورینگ و تاریخچه‌ی مشکلات را بخوانند و حتی اقداماتی مانند تأیید (Acknowledge) هشدار، تغییر شدت مشکل یا مدیریت دوره‌های Maintenance را انجام دهند.
نکته‌ی مهم امنیتی این است که دسترسی عامل‌ها از طریق API Token و مطابق مجوزهای کاربری موجود کنترل می‌شود و تغییرات آن‌ها در Audit Log ثبت می‌شود. همچنین قالب‌های جدیدی برای پایش مصرف Claude API و OpenAI Platform اضافه شده است.
۶. رابط کاربری و داشبوردها
- تم جدید Dark Blue در کنار تم‌های قبلی
- جدول‌های قابل‌سفارشی‌سازی در بخش‌های Hosts، Latest data، Problems و Templates: نمایش، پنهان‌سازی، جابه‌جایی و تغییر اندازه‌ی ستون‌ها و افزودن ستون متنی سفارشی
- خروجی و ورود داشبوردها با فرمت‌های YAML، JSON و XML؛ قابلیتی که مدت‌ها انتظارش می‌رفت
- ویجت جدید Scatter plot برای بررسی همبستگی دو متریک، خوشه‌بندی نشانگرها در ویجت Geomap و امکانات بیشتر در ویجت Graph
- افزایش طول Operational data از ۲۵۵ به ۲۰۴۸ کاراکتر
۷. امنیت و احراز هویت
- دسترسی به API برای نقش‌های کاربری به‌صورت پیش‌فرض بسته است و باید صراحتاً فعال شود.
- پشتیبانی از روش AppRole برای احراز هویت در HashiCorp Vault
- پارامترهای جدید
AllowKeyRegexpوDenyKeyRegexpدر Agent برای محدود کردن کلیدهای آیتم با عبارت منظم - امکان وارد کردن گواهی‌ها و کلیدهای SAML از طریق رابط وب و فعال بودن امضای SAML به‌صورت پیش‌فرض
۸. بهبودهای SNMP، DNS و قالب‌ها
- SNMP: امکان تعیین تعداد تلاش مجدد برای آیتم‌های
walk[]وget[]، کش کردن EngineID در SNMPv3 برای کاهش ترافیک و پردازش هم‌زمان چک‌های SNMPv1 و SNMPv2 - DNS: سرور، پراکسی و Agent در صورت کامپایل با کتابخانه‌ی c-ares می‌توانند نتایج DNS را کش کرده و Failover انجام دهند.
- قالب‌های جدید: از جمله Podman، Kubernetes، Proxmox VE، Microsoft Hyper-V، MariaDB و Percona، به‌همراه قالب‌های سرویس‌های ابری AWS، Azure، Google Cloud و Oracle Cloud
همچنین اپلیکیشن رسمی موبایل Zabbix برای Android و iOS معرفی شده که امکان مشاهده و مدیریت مشکلات و دریافت Push Notification را فراهم می‌کند؛ هرچند در زمان انتشار نسخه‌ی 8.0 هنوز در دسترس نبود و قرار است به‌زودی عرضه شود.
تغییرات ناسازگار و پیش‌نیازهای ارتقا
پیش از ارتقا، حتماً به این تغییرات توجه کنید:
| مؤلفه | حداقل نسخه‌ی موردنیاز در Zabbix 8.0 |
|---|---|
| PHP | 8.2.0 (قبلاً 8.0.0) |
| MySQL / Percona | 8.4.0 |
| MariaDB | 10.11.00 |
| PostgreSQL | 15.0 |
| TimescaleDB | 2.20.0 |
| Elasticsearch | 8.0.0 |
- پشتیبانی از Agentهای قدیمی‌تر از نسخه‌ی 1.6 به‌طور کامل حذف شده است.
- لیست‌های خالی مجوز API اکنون به معنای «عدم دسترسی» است. فرایند ارتقا یک Wildcard به نقش‌های موجود اضافه می‌کند که باید پس از ارتقا بازبینی شود.
- قالب‌ها و Media Typeهایی که به آدرس HTTPS متصل می‌شوند، اکنون به‌صورت پیش‌فرض گواهی TLS را بررسی می‌کنند. این رفتار با ماکروی
{$HTTP.TLS.VERIFY}قابل کنترل است. - اگر تم یا Media Type سفارشی با نامی مشابه موارد پیش‌فرض جدید دارید، قبل از ارتقا نام آن را تغییر دهید.
چک‌لیست پیشنهادی برای ارتقا
- از پایگاه‌داده و فایل‌های پیکربندی Zabbix نسخه‌ی پشتیبان کامل تهیه کنید.
- نسخه‌ی PHP و پایگاه‌داده را با جدول بالا مقایسه و در صورت نیاز ابتدا آن‌ها را ارتقا دهید.
- Agentهای بسیار قدیمی و قالب‌های سفارشی متکی به HTTPS با گواهی Self-signed را شناسایی کنید.
- ارتقا را ابتدا روی یک محیط تست انجام دهید و یادداشت‌های رسمی ارتقا (Upgrade notes) را کامل مطالعه کنید.
- پس از ارتقا، مجوزهای API نقش‌های کاربری را بازبینی کنید.
جمع‌بندی
Zabbix 8.0 LTS گامی جدی به سمت Observability یکپارچه است: APM مبتنی بر OpenTelemetry، ذخیره‌سازی مقیاس‌پذیر با ClickHouse، کاهش نویز هشدارها با CEP و اتصال کنترل‌شده به هوش مصنوعی. برای سازمان‌هایی که روی نسخه‌های 6.0 یا 7.0 LTS هستند، این نسخه مقصد منطقی بعدی است؛ به شرط آنکه ارتقا با برنامه‌ریزی و آزمایش قبلی انجام شود.
در مطلب بعدی، به‌صورت عملی پیکربندی مانیتورینگ سوییچ‌های سیسکو با SNMPv3 در Zabbix را بررسی خواهیم کرد.
منابع: What’s new in Zabbix 8.0 و اطلاعیه‌ی رسمی انتشار Zabbix 8.0 LTS
